Community Service Learning (CSL) is een onderwijsvorm. Bij CSL zetten studenten hun academische vaardigheden in bij het oplossen van actuele, maatschappelijke vraagstukken. Dit gebeurt in nauwe samenwerking en interactie met een maatschappelijke partner. Voortdurende reflectie door de student staat centraal voor de leeropbrengsten van de student en de opbrengst voor de maatschappelijke partner. Reciprociteit is voorwaardelijk voor CSL. Reciprociteit gaat om wederkerigheid tussen de maatschappelijke partner en de VU (co-creatie/co-productie). Beide partijen werken samen aan het toevoegen van waarde. 

CSL kan verschillende vormen aannemen: onderzoek ten behoeve van advisering bij maatschappelijke vraagstukken; hulpverlening- of zorgstages; mentoren: empowerment van scholieren en beginnende studenten en ondernemerschap en adviseren aan maatschappelijke partners.

Wat is de meerwaarde voor de student? 
CSL kan voor de student een meerwaarde op zowel academisch, professioneel als persoonlijk gebied met zich meebrengen. Eén van de voornaamste opbrengsten op het gebied van academische vaardigheden is het krijgen van een dieper begrip van de wetenschappelijke theorie. Indien de activiteiten door de student op de juiste manier in verband worden gebracht met de wetenschappelijke kennis over het thema, zal de student geënthousiasmeerd worden zich te bewegen tussen de echte wereld en de wetenschappelijke theorie. Professionele meerwaarde voor de student kan gaan over het ontwikkelen van communicatievaardigheden, het creëren of uitbreiden van een professioneel netwerk. Persoonlijke meerwaarde voor de student kan gaan over het omgaan met diversiteit, open staan voor verandering of het ontdekken van nieuwe interesses.

Wat is de meerwaarde voor de onderwijsinstelling?

  • CSL bevordert het leren tussen studenten en de faculteit.
  • CSL biedt de mogelijkheid om meer en beter te betrokken en geïnformeerd te zijn bij/over echte maatschappelijke vraagstukken.
  • Het bieden van een CSL-activiteit kan een grote aantrekkingskracht vormen voor aanmeldingen van gemotiveerde studenten. 
  • De kennis die studenten opdoen in het maatschappelijke veld biedt nieuwe inzichten en input voor discussies tijdens colleges.
  • CSL-activiteiten kunnen gekoppeld worden aan onderzoek en publicatie.
  • CSL biedt de mogelijkheid om beter in contact te komen met andere faculteiten.
  • CSL biedt de faculteit de mogelijkheid om een actieve onderwijsvorm te bieden aan studenten.

Community Service Learning is een belangrijke invulling van de maatschappelijke rol van de universiteit. In het Instellingsplan 2015-2020 spreekt de VU het voornemen uit om Community Service Learning structureel onderdeel te laten uitmaken van het onderwijs. In het Instellingsplan wordt dit als volgt verwoord:

"Onze studenten zijn maatschappelijk betrokken. (…) Daarnaast kunnen studenten tijdens de bacheloropleiding direct een bijdrage leveren aan de maatschappij via 'Community Service Learning' (CSL). Via CSL-programma's werken bachelor- en masterstudenten en docenten aan vraagstukken ingebracht door maatschappelijke partners. Dit gebeurt in de vorm van stage- of scriptieonderzoek en probleemgeoriënteerde onderwijsopdrachten. Op deze manier zetten studenten hun academische vaardigheden in voor de lokale en regionale gemeenschap en worden ze geprikkeld om hun vaardigheden op het gebied van leiderschap, samenwerking en persoonlijke ontwikkeling te vergroten. CSL draagt bij aan interdisciplinaire, grensoverschrijdende academische samenwerking en internationale uitwisseling. Ze kunnen als startmotor dienen voor vervolgonderzoek. Uitgangspunt is dat CSL verankerd is in onderwijs en onderzoek en past binnen de profileringsthema’s van de VU."      

We streven ernaar om binnen elke opleiding een vorm van Community Service Learning te introduceren.

Community Service Learning kan allerlei vormen aannemen. Binnen de VU zijn op dit moment verschillende initiatieven gaande die goed illustreren op welke wijze de VU aan haar maatschappelijke betrokkenheid invulling geeft. Een aantal van die initiatieven wordt op deze webpagina's in de spotlights gezet. Deze variëren van ICT-hulp voor boeren in Afrika, tot het vertalen van het gedachtegoed van Gandhi en Mandela naar het universitaire onderwijs. Wij zijn als VU trots op de enthousiaste inzet van studenten en docenten op het gebied van Community Service Learning.

Enno Masurel –Amsterdam Center for Entrepreneurship (ACE) en School of Business and Economics 
Maatschappelijk ondernemen en entrepeneurship

“Voor mij gaat het om waarde creatie, en winst in de vorm van geld is daar maar 1 aspect van”

Anna Bon – Centre for International Cooperation (CIS), part of the International Office
ICT for development

“Ze doen het niet alleen voor hun cijfer, maar ook voor een ander”

Lorraine Nencel – Faculteit Sociale Wetenschappen
Stakeholder project Faculteit Sociale Wetenschappen
“Nu komt mijn studie tot leven”

Sylvia van de Bunt– School of Business and Economics
Servant-Leadership Centre for Research and Education
“We kijken met een holistische blik naar leiderschap”

Joyce Aalberts – Faculteit Psychologie en Pedagogiek & adviseur VoorUit
De betrokkenheid van de faculteit bij de samenleving
“Het is niet alleen weten, het is ook wegen”

Peer Smets – Faculteit Sociale Wetenschappen
Sociologie in de praktijk
 "Dit is geen theorie meer, dit werkt echt!"

Linda Ris – Faculteit Exacte Wetenschappen
Project PAL, Persoonlijk Assistent van de  Leraar  
"Leerlingen identificeren zich met een PAL die 'cool' is"

Marianne van Elteren – Faculteit Geneeskunde
Medisch onderwijs is nauw verbonden met de samenleving
"Onderzoek mogen doen is een luxe, die luxe kunnen we inzetten voor onze medemens"

Joke van Saane - Faculteit der Godgeleerdheid
Asielzoekers
"Bent u echt bekeerd?"

Tabitha Saliba en Kaylee Zournas
Green Office G.O. VU
"Wat kan beter en wat kan schoner"

Merel Weel
IFMSA
"Het succes van het Teddy Bear Hospital"

Marjolein Zweekhorst - Faculteit Aard en Levenswetenschappen
Het Athena Instituut
"Co-creatie tussen onderwijs, onderzoek en de maatschappij is essentieel"

Marieke de Hoon – de International Law Clinic & Public International Law & Policy Group (PILPG)
Het adresseren van mensenrechtenschendingen en bevorderen van internationale vrede en veiligheid.
"We moeten af van het idee dat studenten deze vorm van onderwijs niet willen of kunnen."

Op de Community Service Learning website van de Universiteit Gent worden verschillende stappen beschreven om een CSL-vak te realiseren. Ze geven op een overzichtelijke wijze aan op welke wijze een CSL-vak tot stand kan komen.

STAP 1: leerdoelen vaststellen

Bij CSL is het van belang dat de service learning activiteiten die de student uitvoert, zowel gericht zijn op de leerdoelen van de student, als op de bijdrage aan de oplossing van maatschappelijke vraagstukken die in samenspraak met een maatschappelijke partner worden geformuleerd.

STAP 2: relatie met een partner opbouwen

In CSL wordt een partnerschap aangegaan met een organisatie (veelal NGO’s, overheden, sociale ondernemingen). In het kader van het implementeren van CSL binnen een opleidingsonderdeel kunnen partnerschappen aangegaan worden vanuit twee uitgangspunten:

1. De docent wil CSL als onderwijsvorm ontwikkelen, het is dan mogelijk om in nauwe samenspraak met het CSL-team op zoek te gaan naar een maatschappelijke partner.
2. Een organisatie/instelling is op zoek naar studenten in het kader van een maatschappelijk relevant project, en kan worden gekoppeld aan het concrete CSL-initiatief van een docent. Ook hier kan het CSL-team een bemiddelende rol vervullen.

STAP 3: ontwerpen of aanpassen van een (CSL-)cursus

Zoals in elk opleidingsonderdeel worden de onderwijsactiviteiten ingevuld, gericht op de overdracht, het eigen maken en toepassing en integratie van de onderwijsinhoud. In CSL zijn drie componenten aanwezig die met elkaar verweven zijn:
1. De theoretische component
2. De praktijkcomponent
3. De reflectiecomponent

De componenten binnen CSL versterken elkaar en leiden tot twee categorieën leerdoelen:
1. De academische leerdoelen
2. De maatschappelijke en persoonlijke leerdoelen

Bij het implementeren van CSL in een vak verdient elke component de nodige aandacht. Wanneer vertrokken wordt vanuit een bestaand vak vergt dit mogelijk enige aanpassing van de onderwijsaanpak.

STAP 4: praktische organisatie van het opleidingsonderdeel

Bij de start van de cursus is het van belang om aan de studenten duidelijk te maken waarom en op welke wijze CSL er deel van uitmaakt.

STAP 5: evaluatie Evaluatie van de leerdoelen voor de student

Net zoals bij elk ander onderwijs toets je bij de student in welke mate deze op basis van de leerdoelen de competenties heeft verworven. Wanneer uit de evaluatie blijkt dat de student de vooropgestelde leerdoelen (academisch, maatschappelijk en persoonlijk) binnen het kader van CSL, bereikt heeft, kan deze als geslaagd beschouwd worden en worden studiepunten verstrekt. Evaluatie van de kwaliteit van CSL in het opleidingsonderdeel Deze evaluatie is van belang als feedback om de kwaliteit van CSL binnen de opleiding te kunnen bewaken en bevorderen. Op basis van de resultaten van de evaluatie kan nagegaan worden in hoeverre CSL binnen de opleiding kunnen worden doorontwikkeld en gecontinueerd in de volgende collegejaren. Bovendien kan het een motiverende factor zijn voor zowel docenten, als studenten, als de kwaliteit van CSL kan worden aangetoond.

De VU werkt samen met verschillende maatschappelijke organisaties. Zij vormen een belangrijke toegangspoort tot de samenleving en zijn dan ook nauw betrokken bij Community Service Learning (CSL) van de VU. Stadsdeel Amsterdam Nieuw-West is preferred partner als het gaat om ontwikkelen van CSL-activiteiten in de stad. VoorUit is een belangrijke partner bij het maken met de verbinding met de bewoners en andere maatschappelijke actoren in de wijken. Verder wordt nauw samengewerkt met CORDAAN, Leger des Heils, Philadelphia, GGZ en andere maatschappelijke organisaties. Op het terrein van armoede wordt ook samengewerkt met de Voedselbanken van Amsterdam.

Op internationaal vlak wordt samengewerkt binnen het Europese Aurora universitaire netwerk. Daarnaast is er samenwerking met universiteiten die betrokken waren en zijn bij het Erasmus + project Europe Engage. Er wordt op dit moment gewerkt een Europees CSL-observatorium. Binnen de diversiteitssamenwerking van de VU met UCLA zijn er ook steeds verbindingen gelegd met het Civic Engagement programma van UCLA. Leden van het CSL-team nemen ook deel aan internationale conferenties en presenteren daar over de ontwikkelingen van CSL aan de VU.

Tenslotte is er een intensieve samenwerking met prof.emeritus Robert G. Bringle, die in het kader van een Fulbright Expert Beurzenprogramma de VU al enige keren heeft bezocht en als adviseur optreedt van CSL en het A Broader Mind programma.

Jaarlijks wordt door het CSL-team een conferentie of expertseminar georganiseerd. In 2019 zal de conferentie worden georganiseerd in de periode dat Fulbright Fellow Robert G. Bringle aan de VU verblijft (oktober 2019)

Terugblik op afgelopen conferenties

De VU heeft literatuur beschikbaar over Community Service Learning. Het is mogelijk om op de CSL-boekenplank te komen kijken of boeken te lenen. Mail ons op communityservice@vu.nl. 

De volgende exemplaren zijn beschikbaar ter bruikleen:  

Berman (2015). Service learning: A guide to planning, implementing, andassessing student projects. ISBN: 1-4129-3672-1.Berman (2015). Service learning: A guide to planning, implementing, andassessing student projects. ISBN: 1-4129-3672-1.Butin (2010). Service-Learning in Theory and Practice. ISBN: 978-0-230-62251-7.
Cress, Collier and Reitenauer (2013). Learning through Serving. ISBN: 978-1-57922-989-4.Cress, Donahue and Associates (2011). Democratic Dilemmas of Teaching Service-Learning. ISBN: 978-1-57922-430-1.Dolgon, Mitchell and Eatman (2017). The Cambridge handbook of service learning and community engagement. ISBN: 978-1-107-15378-3.
Droge and Ortega Murphy (1999). Voices of Strong Democracy. ISBN: 978-1-56377-012-8.Furco and Billig (2001). Service-learning: the essence of the pedagogy. ISBN: 1-931576-57-2.Goddard, Hazelkorn, Kempton and Vallance (2016). The Civic Univiersity: The Policy and Leadership Challenges. ISBN: 978-1-78471-771-1.
Green and Johnson (2014). Crossing boundaries: tension and transformation in international service-learning. ISBN: 978-1-57922-619-0.Hardin, Eribes and Poster ( 2006). From the studio to the streets: service-learning in planning and architecture. ISBN: 1-56377-100-4.Jacoby (2015). Service Learning Essentials – Questions, Answers and Lessons Learned. ISBN: 978-118-62794-5.
Lee (2004). Teaching and learning through inquiry: a guidebook for institutions and instructors. ISBN: 1-57922-081-9.Maas Weigert and Crews (1999). Teaching for Justice Concepts and Models for Service-Learning in Peace Studies. ISBN: 1-56377-015-6.O’Grady (2013). Integrating service learning and multicultural education in colleges and universities. ISBN: 978-0-8058-3345-4.
Ostrow, Hesser and Enos (1999). Cultivating the Sociological Imagination: Concepts and Models for Service-Learning in Sociology. ISBN: 1-56377-017-2.Pelham and Sills (2009). Promoting Health and Wellness in Underserved Communities. ISBN: 978-1-57922-240-6.Savicki (2008). Developing intercultural competence and transformation: theory, research, and application in international education. ISBN: 978-1-57922-265-9.
Skubikowski, Wright and Graf ( 2009). Social justice education: inviting faculty to change institutions. ISBN: 978-1-57922-360-1.Stahly (2007). Gender identity, equity and violence: multidisciplinary perspectives through service learning. ISBN: 978-1-57922-217-8.Stephenson Malott (2010). Critical Constructions: Studies on Education and Society. ISBN: 978-1-68123-280-5.
Stoecker (2016). Liberating Service Learning and the Rest of Higher Education Civic Engagement. ISBN: 978-14399-13512.  Strait and Lima (2009). The future of service learning: new solutions for sustaining and improving practice. ISBN: 978-1-57922-364-9Tannenbaum (2008). Research, advocacy, and political engagement: multidisciplinary perspectives through service learning. ISBN: 978-1-57922-242-0.
Welch (2016). Engaging Higher Education: purpose, platforms and programs for community engagement. ISBN: 978-1-62036-383-6.Brewer and Cunningham (2009). Integrating study abroad into the curriculum. ISBN: 978-1-57922-348-9.

 

Het projectteam Community Service Learning is onderdeel van het bredere project A Broader Mind. Marjolein Zweekhorst van het Athena Instituut is de trekker van het CSL-deel van ABM.

Binnen dit projectteam functioneren twee subteams: het team beleid (aangestuurd door Wim Haan) en het team onderzoek (aangestuurd door Marjolein Zweekhorst).

Van de projectteams maken verder deel uit:

(Beleid)

Sehida Begovic, student assistent communicatie en algemene ondersteuning

Esther Haverkort, o.a. verantwoordelijk voor maatschappelijke relaties

Isabella van Ophem, verbinding met het onderwijs

(Onderzoek)

Nadine Blignaut, junior onderzoeker

Femke Hilverda, junior onderzoeker

Suzan el Safti, junior onderzoeker

Geertje Tijsma, junior onderzoeker

Er is een adviesraad CSL onder voorzitterschap van prof. dr. Joke van Saane (FRT). De Onderwijsportefeuillehouder van Rechtsgeleerdheid (Hemme Battjes), Marieke de Hoon (Internationaal Recht), Marjolijn Witte (hoofd van de afdeling Onderwijs en Kwaliteitszorg), Hans Akkermans, wetenschappelijk directeur van het Network Institute, Gerhard van de Bunt (UHD Sociale Wetenschappen) maken ook deel uit van de Adviesraad. Marjolein Zweekhorst en Wim Haan wonen q.q. de vergaderingen van de Adviesraad bij.

Informatie/vragen via email communityservice@vu.nl