Epistemische nostalgie

27-06-2017

11.45

Aula

Epistemic Nostalgia. Associations of Former GDR Cadres in Post-Socialist Germany

J.M.J. Bouma

prof.dr. P. Nyiri, copromotor: dr. M.J. Föllmer

Faculteit der Geesteswetenschappen

Kunst, cultuur en geschiedenis

Promotie

In haar proefschrift onderzocht Amieke Bouma het Ostdeutsches Kuratorium von Verbänden (OKV), een netwerk van 26 verenigingen met een paar duizend leden die vasthouden aan een positief beeld van de DDR. Een aantal organisaties heeft financiële doelen (bijvoorbeeld protest tegen Stasi-pensioenskortingen); andere zijn gericht op behoud van DDR-erfgoed. Bouma interviewde 30 OKV-leden over hun activiteiten en probeerde antwoord te geven op de vraag hoe een positief beeld van de DDR als een politiek project wordt voortgezet in het OKV, en hoe dit beeld wordt gehandhaafd in een samenleving die de DDR ziet als Unrechtsstaat.

Verlangen naar een verloren gevoel
De interviews met de OKV-leden tonen een verlangen naar een verloren gevoel van maatschappelijke bekwaamheid, dat voortkwam uit beheersing van de DDR-ideologie en resulteerde in opwaartse mobiliteit in de DDR. Leden zien kritiek op de DDR als een aanval op hun leven in deze staat. Als gevolg hiervan verlangen zij terug naar een tijd waarin hun ideologische kaders niet werden betwist, omdat de staat hierop toezag. Het politieke geheugen van het OKV is dus gestoeld op "epistemische nostalgie": alleen door het behoud van de betekenisvormende praktijken uit de DDR kunnen OKV leden hun eigen leven positief waarderen. Daarnaast biedt dit specifieke DDR-geheugen een kader waardoor zij negatieve ervaringen sinds 1989 kunnen interpreteren als de uitkomst van kapitalistische agressie en neemt zo de noodzaak weg om serieus te kijken naar de misstanden in de DDR - en hun eigen aandeel daarin.