Individuele keuzevrijheid is een te smalle basis voor seksuele vorming

15-05-2019

13.45

Aula

Navigating a bumpy road

M. Cense

prof.dr. R.R. Ganzevoort, dr. dr. M. Spiering

Faculteit Religie en Theologie

Theologie

Promotie

Hoe jongeren omgaan met seksualiteit en welke keuzes ze maken wordt sterk beïnvloed door de sociale omgeving waarin ze leven en met de normen die gelden voor meisjes en jongens. De nadruk op individuele verantwoordelijkheid zorgt er echter voor dat sociale ongelijkheid en machtsverschillen onzichtbaar worden. Problemen, zoals een ongeplande zwangerschap of seksueel geweld, leiden daardoor vaak tot zelfverwijt en schuldgevoelens. Dit zorgt er ook voor dat we als samenleving vaak de schuld van seksuele problemen bij het individu zelf leggen. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Marianne Cense op basis van 174 diepte-interviews onder (migranten)jongeren.

Zelfbeschikking
In het huidige beleid rond seksuele gezondheid staat zelfbeschikking centraal. Dit uitgangspunt bevordert de seksuele rechten van mensen, maar vraagt tegelijkertijd dat mensen controle hebben en verstandige, verantwoordelijke keuzes maken. Cense: “Er bestaan bijvoorbeeld nog te veel vooroordelen over tienermoeders of over jongeren die een soa oplopen. Vaak wordt dit beschouwd als hun eigen schuld, terwijl de invloed van hun omgeving hierin stelselmatig wordt onderschat. Ik heb daarom een nieuw model ontwikkeld dat zichtbaar maakt hoe de seksuele keuzes van jongeren verbonden zijn met sociale normen en verwachtingen, met morele kaders en beschikbare verhalen.”

Omgeving, cultuur en religie
Het onderzoek laat zien hoe cultuur en religie invloed hebben op de omgang met seksualiteit. De focus op de wisselwerking tussen individuele keuzen en sociale normen, beschikbare verhalen en moraal sluit aan bij praktische theologie. De conclusies van het onderzoek van Cense hebben consequenties voor seksuele vorming. Seksuele vorming moet niet louter gericht zijn op het maken van verstandige, individuele keuzes, maar ook sociale normen ter discussie stellen en reflectie bevorderen. De erkenning dat seksualiteit vaak een hobbelige weg is, geeft een andere koers voor seksuele vorming. Cense; ”Jongeren hebben in seksuele vorming niet alleen behoefte aan informatie, maar ook aan oefenruimte om het vermogen te ontwikkelen om te navigeren. Want individuele keuzevrijheid is mooi, maar het is niet altijd eenvoudig. Jongeren moeten ook fouten mogen maken. En zichzelf en elkaar daar niet te hard om veroordelen.”  

Samenwerking met Rutgers
Cense is senior onderzoeker bij Rutgers (Kenniscentrum Seksualiteit). Haar promotieonderzoek is gebaseerd op kwalitatief onderzoek dat zij bij Rutgers deed. De inzichten uit het promotieonderzoek worden in het werk van Rutgers meegenomen en hebben daardoor invloed op de koers van seksuele vorming. Daarnaast dragen de inzichten bij aan een reëler beeld van keuzevrijheid van jongeren en een afname van sociaal stigma van jongeren die problemen tegenkomen, zoals een doorgestuurde blote foto of een soa. 

Meer informatie over het proefschrift in DARE