Abraham Kuyper Lezing met Arnon Grunberg

Blinde gehoorzaamheid | 14 mei - 20.00 uur - uitgezonden via videostream



Bekijk de videostream


VU for thought 
Ben je nog niet klaar met dit onderwerp en wil je meer stof tot nadenken? Bekijk dan de drie video's van Arnon Grunberg, Christine Otten en Jacqueline Bel.




Abraham Kuyper Lezing 2020: anders dan anders

Donderdagavond 14 mei was de Abraham Kuyper Lezing 2020 te bekijken via livestream. Het Covid-19 virus maakte een Abraham Kuyper Lezing in de Westerkerk dit jaar onmogelijk. Het programma werd opgenomen in de Aula van de Vrije Universiteit Amsterdam, zonder publiek. De gasten verzamelden in een lege Foyer in het Hoofdgebouw van de VU op anderhalve meter.


AKL 2020 1,5 meter afstand

Spreken voor een lege aula, dat was wennen voor de gastsprekers. Het is de hoop van de spreker dat er iemand luistert en de schrijver vertrouwt er op dat iemand de tekst leest.

AKL 2020 lege zaal Grunberg spreekt

Auteur Arnon Grunberg hield de Abraham Kuyper Lezing 2020 met 'Blinde gehoorzaamheid'. De Vrije Schrijver van dit jaar legde in zijn lezing de begrippen hoop en vertrouwen naast het verhaal van Abraham, die door God gevraagd wordt zijn zoon te offeren. Is Abraham iemand die hoopt en vertrouwt dat God zal ingrijpen als hij toesteekt of is hij een immoreel mens die niet tegen God durft in te gaan en gehoorzaamt tegen beter weten in? Auteur en voormalig Vrije Schrijver Christine Otten trad op als presentator en nodigde Grunberg uit zijn lezing uit te spreken.

AKL 2020 Grunberg houdt lezing

Waarom zo’n nadruk op dit oeroude verhaal dat Christendom, Jodendom en de Islam delen? Als ons offers gevraagd worden voor bijvoorbeeld vrijheid en gezondheid zijn dit de verhalen die ons denken vormen, vindt Grunberg. Ze liggen aan de basis van onze cultuur en maken ons blind en gelukkig, terwijl daar wel meer over te zeggen valt. 
We komen in het geweer tegen een virus dat oude mensen weinig overlevingskansen biedt maar vinden wachtlijsten voor suïcidale patiënten niet dezelfde prioriteit hebben. Soldaten sturen we naar conflictgebieden terwijl PTSS vervolgens regelmatig hun leven verwoest. We vragen offers maar het lijkt alsof we dat soms niet zien of niet willen zien. 
In antwoord op Kierkegaard vindt Grunberg het een huiveringwekkende gedachte dat we mensen aan hun lot overlaten en toch gelukkig zijn.


AKL 2020 discussie met Victor Kal 

Grunberg ziet Abraham als moordenaar die God te vriend wil houden. Filosoof Victor Kal van de Universiteit van Amsterdam ging hier fel tegenin: Abraham offert zijn zoon niet óp maar óffert met hoop op een toekomst voor zijn zoon.

AKL 2020 Victor Kal


AKL 2020 Jacqueline Bel

VU-hoogleraar Jacqueline Bel, houder van de Multatuli-leerstoel voor moderne Nederlandse Letterkunde, vergeleek Grunberg met Multatuli, die ook streed voor meer rechtvaardigheid in de samenleving. Arbeiders, vrouwen, inwoners van de koloniën wilde hij helpen mens te zijn.

AKL 2020 Charlotte Bouwman

De jonge schrijfster en journaliste Charlotte Bouwman voerde met haar hond Bobby maanden actie op het Binnenhof - en sinds het uitbreken van de coronacrisis vanuit haar eigen huis - tegen de lange wachtlijsten binnen de GGZ.

AKL 2002 Charlotte Bouwman close up

Ook als journalist zou Bouwman graag schrijven over haar ervaringen met de zorg, maar door haar actie vreest zij dat kranten haar daarvoor niet meer de kans zullen geven.

AKL 2020 Bastiaan Everink soldaten

De wereldberoemde operazanger Bastiaan Everink werd in de eerste golfoorlog als marinier uitgezonden. Hij vertelde dat zelfs in situaties waar gehoorzaamheid in principe absoluut is, toch altijd een eigen afweging gemaakt kan worden.

AKL 2020 Bastiaan Everink handen

Everink maakte een opmerkelijke carrièreswitch van marinier naar operazanger. Toch ziet hij zichzelf nog steeds als strijder, maar dan met zijn stem. Daarna werd een aria uit ‘Hercules’ beluisterd, een opera over het leven van Everink.

AKL 2020 rector geeft publicatie

Rector Vinod Subramaniam bedankte tot slot Arnon Grunberg voor zijn inzet als Vrije Schrijver in een jaar dat zo werd verstoord door de uitbraak van het coronavirusvirus. Hij memoreerde hierbij ook het project dat Grunberg deed met studenten over de reikwijdte van artikel 1 van de Grondwet. In het programma was een video vertoond waarin studenten de vragen stelden die zij in het project onderzochten: waarom geldt bijvoorbeeld de gelijkheid van iedereen voor alle levende wezens op Nederlands grondgebied niet voor dieren? Wie bepaalt wie recht heeft op een vruchtbaarheidsbehandeling en welke kinderen geboren mogen worden? De rector benadrukte dat het voor een universiteit die Governance for Society als profielthema heeft heel belangrijk is om dit soort vragen te blijven stellen. Hij bood Grunberg daarna het eerste exemplaar van de publicatie Blinde gehoorzaamheid aan.

AKL 2020 Grunberg neemt publicatie aan

Grunberg nam de publicatie op afstand in ontvangst. Zijn Abraham Kuyper Lezing was een korte versie van de publicatie (zie onderaan deze pagina voor de bestelgegevens van de papieren publicatie). 

AKL 2020 rector maakt nieuwe Vrije Schrijver bekend

De rector maakte daarna de nieuwe Vrije Schrijver van de VU bekend, Maxim Februari, die op 1 juni aan de slag gaat.

AKL 2020 rector maakt nieuwe Vrije Schrijver bekend


AKL 2020 zaal met controlekamer

Christine Otten, zelf de derde Vrije Schrijver, bedankte de dertiende Vrije Schrijver Arnon Grunberg voor zijn prachtige lezing. De toehoorders wel thuis wensen was dit keer niet nodig.

'Blinde gehoorzaamheid': de publicatie
Arnon Grunberg schreef de publicatie 'Blinde gehoorzaamheid’ speciaal voor de VU als Vrije Schrijver. Zijn Abraham Kuyper Lezing was een korte versie van de publicatie.
'Blinde gehoorzaamheid’ is niet langer te bestellen.

Digitale boekenstal
Ben je geinteresseerd in meer boeken van Arnon Grunberg en voorgaande Vrije Schrijvers zoals Christina Otten, Nina Weijers, Bas Heijne, Ernest van der Kwast of Annelies Verbeke? De VU Boekhandel heeft ze voor je bij elkaar gezet in een digitale boekenstal op https://www.vuuniversitypress.com/vrije-schrijver/

Fotografie: Peter Valckx

20.00 uur:
videostream toegankelijk

Presentator Christine Otten opent de zevende Abraham Kuyper Lezing.
Abraham Kuyper Lezing
Lezing door Vrije Schrijver Arnon Grunberg 'Blinde gehoorzaamheid' 
Reacties op de lezing 
Filosoof Victor Kal (UvA) en VU-hoogleraar Jacqueline Bel, houder van de Multatuli-leerstoel voor moderne Nederlandse Letterkunde, reageren op de lezing.
Gesprek met Charlotte BouwmanGrunberg gaat in gesprek met de jonge schrijfster en journaliste Charlotte Bouwman over haar maandenlange actie tegen de lange wachtlijsten binnen de GGZ.
Gesprek over studentenprojectChristine Otten en Arnon Grunberg bespreken het studentenproject van de Vrije Schrijver. Studenten probeerden een preambule - een soort inleiding op de grondwet met daarin idealen, onderliggende filosofie en context - te formuleren.
Interview en muziek
Bastiaan Everink vertelt over zijn leven als marinier en operazanger. We luisteren naar een opname van een aria uit de opera ‘Hercules’ over het leven van Bastiaan Everink.
Blinde gehoorzaamheidRector magnificus Vrije Universiteit Vinod Subramaniam overhandigt het eerste exemplaar van het door Arnon Grunberg geschreven essay. 
21.00 uur
Afsluiting van de Abraham Kuyper Lezing

Arnon Grunberg (1971) woont in New York. Nadat hij op zijn zeventiende van zijn middelbare school gestuurd was, schreef hij een imposant oeuvre. 

Voor zijn debuut ‘Blauwe maandagen’ kreeg hij de Anton Wachter Prijs. Vertaald in 13 talen, werd het een Europese bestseller. Ook de vele titels die hij hierna publiceerde kregen diverse prijzen, onder meer de AKO Literatuurprijs (tweemaal), de Gouden Uil (tweemaal), de F. Bordewijkprijs, de Libris Literatuurprijs en de Frans Kellendonkprijs. In 2009 ontving hij de Constantijn Huygens Prijs voor zijn gehele oeuvre.

Grunberg was eerder verbonden aan de universiteiten van Delft, Wageningen en Leiden. Naast literair werk schrijft hij reportages, columns en essays voor kranten en tijdschriften uit vele landen. Hij onderzoekt zijn onderwerpen vaak van dichtbij. Zo bezocht hij een slachthuis en was hij ondergebracht bij Nederlandse militairen in Afghanistan. 

Hij reflecteert dit jaar als Vrije Schrijver op het thema Governance for Society, over de weerbaarheid van de democratie.

Meer over de Vrije Schrijver 

Arnon Grunberg
Arnon Grunberg

Met de jaarlijkse Abraham Kuyper Lezing door de Vrije Schrijver eert de Vrije Universiteit Amsterdam haar eigenzinnige oprichter. De Abraham Kuyper Lezing wordt georganiseerd in samenwerking met VUvereniging, de Faculteit der Geesteswetenschappen, en VU University Press

Kuyperjaar
Abraham Kuyper (1837-1920) stichtte 140 jaar geleden de Vrije Universiteit Amsterdam. 100 jaar na zijn dood verbinden zijn initiatieven nog altijd ideeën en acties die democratie, diversiteit en sociaal ondernemen steunen. In het komende lustrumjaar staat de inspiratie van deze belangrijke maatschappijvernieuwer centraal. Volg alle activiteiten vanaf mei 2020 op vu.nl/Kuyperjaar