VU viert 140e verjaardag

Kuyperjaar

Abraham Kuyper (1837-1920) stichtte 140 jaar geleden de Vrije Universiteit Amsterdam. De universiteit viert dit lustrum tijdens het collegejaar 2020/2021 met tal van activiteiten, geïnspireerd door het gedachtegoed van Kuyper.

English

Wie was Abraham Kuyper?

Kuyper was een sociaal ondernemer, voorvechter van diversiteit en strijder voor democratie. Het zijn dan ook deze drie thema’s die centraal staan tijdens de verschillende activiteiten die georganiseerd gaan worden. De manier waarop de schijnbaar onvermoeibare Kuyper in de politiek, in het onderwijs, in de kerk, in de wetenschap en in de pers nieuwe vorm gaf aan de samenleving, is nog altijd een bron van inspiratie. Niet alleen voor de VU, maar ook daarbuiten.

"Politici moeten niet met een boekhoudersmentaliteit te werk gaan. Ik ben het eens met de democraat Kuyper als hij zegt: regeren is iets anders dan administreren."
- Kathleen Ferrier  (voorzitter Nationale UNESCO-commissie en lid stuurgroep Kuyperjaar)
"Als Abraham Kuyper hier nu plotseling binnen zou wandelen, dan zou ik zeggen dat hij een fantastisch mooie universiteit gesticht heeft en dat ik er trots op ben dat ik 140 jaar later in zijn voetsporen ben getreden."
- Vinod Subramaniam (rector magnificus VU)

Aankomende evenementen

Tijdens het Nieuwjaarsgala van de VU worden studenten- en docentenprijzen feestelijk uitgereikt. Dit jaar krijgt het gala een Kuypertintje, omdat ook de genomineerden voor de prijs van de Kuyper Challenge bekend worden gemaakt.

Het maatschappelijke debat rondom artikel 23 over de vrijheid van onderwijs is in volle gang. Daarom worden in het voorjaar van 2021 een drietal bijeenkomsten georganiseerd op drie verschillende onderwijsinstellingen om met elkaar in gesprek te gaan over deze vrijheid. In deze bijeenkomsten worden 23 aanbevelingen voor ‘goed onderwijs’ gebundeld. Deze bundeling wordt tijdens een slotbijeenkomst op de VU in april overhandigd aan een eregast.

Het Kuyperjaar van de VU wordt afgesloten met de Kuypernacht. Een feestelijk moment waarbij de universiteit tot laat open is en er veel te beleven is op de campus. Tijdens de Kuypernacht vindt onder meer de Abraham Kuyperlezing plaats, waarbij Vrije Schrijver Maxim Februari zal spreken over de rol van waarheid en kritiek in onze samenleving en komt de Kuyper Challenge tijdens de lezing tot een ontknoping. Ook zal het Diversiteitsdoolhof ‘Uit je hokje’ van Circus Engelbregt op de VU te vinden zijn, dat bezoekers aan het denken zet over verschillende diversiteitskwesties.

Meer activiteiten

Abraham Kuyper was een sociaal ondernemer. De VU introduceert daarom tijdens de Opening Academisch Jaar op 31 augustus de Kuyper Challenge. Een wedstrijd waar alle studenten en pas afgestudeerden van de VU met ondernemende ideeën die onze samenleving verder helpen aan mee kunnen doen. De prijs is de Kuyper Award: financiële en inhoudelijke steun in een coachingstraject met topmensen uit het netwerk van de VU. Lees verder op vu.nl/challenge

In de online expositie VU-voorwerpen en hun verhalen tonen we de komende maanden voor elke vijf jaar van de VU-geschiedenis een markant voorwerp uit de VU erfgoedcollectie. Studenten, docenten, onderzoekers en medewerkers van nu én vroeger, vertellen je de verhalen achter de voorwerpen.

In de online expositie BRAM wordt het leven van Abraham Kuyper aan de hand van verschillende objecten tentoongesteld. De tentoonstelling neemt je mee in de reizen van Kuyper, zijn tijden van depressie en de vele spotprenten die van hem zijn gemaakt. Vanaf 6 november is de expositie ‘BRAM’ ook te bekijken in de Erfgoedvitrine in het Hoofdgebouw van de VU: 1e verdieping, naast de ingang van de UB.

Het Historisch Documentatiecentrum is in het Kuyperjaar nauw betrokken bij activiteiten die Kuypers historische bijdrage honoreren. Het HDC streeft ernaar om onder meer haar archieven zo veel mogelijk te digitaliseren en daarmee toegankelijk te maken. Kuyper wordt gedurende het Kuyperjaar door HDC herdacht tijdens meerdere activiteiten onder de noemer Tien keer Kuyper.

Wat betekent het gedachtengoed van Kuyper anno 2020, op welke wijze weet hij ons nog te inspireren? Kunstenaars kunnen als geen ander de actuele betekenis van historische bronnen onderzoeken. Ter gelegenheid van het Kuyperjaar ontwikkelde kunstenaar Wafae Ahalouch (1987, Tanger, Marokko) het kunstwerk Trinity: Kuyper revisited waarbij zij zich liet inspireren door het gedachtegoed van Abraham Kuyper. Het kunstwerk, een wandtapijt, is te zien naast de ingang van het Auditorium in het VU Hoofdgebouw. Lees meer.

wandtapijt Trinity: Kuyper revisited, Wafae Ahalouch
Foto credits: wandtapijt Trinity: Kuyper revisited, Wafae Ahalouch

Samen met Vrije Schrijver Maxim Februari wordt een essaywedstrijd opgesteld. Meer informatie volgt.

Aan de hand van een podcast wordt een wandeling georganiseerd langs historische plekken in Amsterdam die prominent waren in het leven van Abraham Kuyper. Door middel van de podcast wordt je tijdens de route begeleid langs historische locaties.

Meer lezen en terugkijken

De Dies Natalis is de stichtingsdag, of ook wel verjaardag, van de VU. Deze valt eigenlijk op 20 oktober, maar de viering werd dit jaar verplaatst naar vrijdag 6 november om zo dichter bij de 100e sterfdag van Kuyper (op 8 november) zijn inspiratie in het nu te onderstrepen.

De Diesrede werd uitgesproken door een hele bijzondere spreker: Hare Majesteit Koningin Máxima. Zij ging in op het stimuleren van ondernemerschap.

Ondernemerschap is het fundament onder onze welvaart en werkgelegenheid en geeft onze samenleving veerkracht en toekomstperspectief. Nu grote delen van het bedrijfsleven, zeker ook in het MKB, ernstig geraakt worden door de coronacrisis, staan we voor een dubbele opgave. Het gaat er niet alleen om dat gezonde bedrijven de crisis overleven, maar ook dat het groeivermogen op langere termijn groter wordt. Hare Majesteit Koningin Máxima zet zich hier als lid van het Nederlands Comité voor Ondernemerschap voor in. Wat is er nodig voor een dynamisch bedrijfsleven, nu en straks? Hoe financieren we de investeringen die nodig zijn voor onderwijs, innovatie en groei? Welke managementstijl en bedrijfsvoering passen daarbij? En hoe kunnen we als (aankomende) ondernemers en werknemers het beste uit onszelf blijven halen en plezier blijven hebben in ons werk? Koningin Máxima nam ons mee in haar verhaal.

Op deze feestelijke bijeenkomst werden drie eredoctoraten uitgereikt aan drie mensen die de afgelopen jaren hun sporen hadden verdiend in het publieke domein in binnen- en buitenland: Khadija Arib, Ernst Fehr en Anne-Marie Slaughter. Daarnaast was er een optreden van acteur en spreker Bright Richards (New Dutch Connections) op en sprak Vrije Schrijver Maxim Februari een column uit.

Bekijk de Dies Natalis terug op vu.nl/dies.

Abraham Kuyper was een strijder voor democratie en in de Verenigde Staten is hij geen onbekende. Op 3 november verwelkomde presentator Marcia Luyten twee bijzondere gasten op de VU. Met minister Sigrid Kaag ging zij in gesprek met politicoloog Anne-Marie Slaughter, die live vanuit de Verenigde Staten bij ons was. Zij bespraken onder andere hoe een volwassen democratie de politieke druk van een populist opvangt. Volgens Slaughter bepalen informele en formele netwerken de weerbaarheid van een democratie. Politiek wordt pas effectief als er contact wordt gelegd met burgers.

Hoe gaat dat in Europa waarin landen als Hongarije en Polen de rechtsstaat ook onder druk staat? Sigrid Kaag zette het Europese perspectief naast de analyses van Anne-Marie Slaughter.

Bekijk de uitzending van Brave New Politics terug op vu.nl/bravenewpolitics.

Tijdens de Opening Academisch Jaar op maandag 31 augustus werd het Kuyperjaar officieel geopend met aandacht voor sociaal ondernemen. Abraham Kuyper stichtte de VU met geld van bierbrouwer Willem Hovy. Een vorm van sociaal ondernemen voordat het was uitgevonden. Ook binnen de VU-gemeenschap bruist het als het economisch tegenzit van innovatieve ideeën die een ondernemende aanpak verdienen. Deze ondernemende aanpak van ideeën gaat een belangrijk verschil maken. De VU wil meer dan ooit een broedplaats zijn voor start-ups. Tijdens de OAJ ging collegevoorzitter Mirjam van Praag met topvrouw Marry de Gaay Fortman en managementgoeroe Ben Tiggelaar in gesprek over inspirerende VU-voorbeelden en introduceerde de Kuyper Challenge: een wedstrijd waar alle studenten en pas afgestudeerden van de VU met ondernemende ideeën die onze samenleving verder helpen aan mee kunnen doen. De OAJ is terug te kijken op vu.nl/oaj.

Ter gelegenheid van het Kuyperjaar verscheen de biografie van de ondernemer Willem Hovy. Naast zijn vriend Abraham Kuyper stond Hovy mede aan de wieg van de VU en was hij de eerste president-directeur van de universiteit. Hoewel hij vaak in de schaduw van de grote Kuyper stond, was Hovy op veel andere fronten maatschappelijk uitzonderlijk actief: Daarom wordt hij in de literatuur de ‘voorloper van de civil society’ wordt genoemd. In het boek ‘Brouwer naast God, Willem Hovy (1840-1915), ondernemer en filantroop’ schetst auteur dr. Rolf van der Woude een veelzijdig beeld van de opmerkelijke rol die Hovy in zijn tijd speelde.

Op 28 januari 2020 hield George Harinck, hoogleraar geschiedenis van het neocalvinisme aan de VU, een lezing onder de titel 'Abraham Kuyper in Wonderland – Kuyper in de eenentwingste eeuw'. Deze lezing vond plaats in samenwerking met Het Goede Leven en is hier te lezen

Organisatie

Het Kuyperjaar van de VU wordt voorbereid onder leiding van Kathleen Ferrier (voorzitter Nationale UNESCO-commissie), Vinod Subramaniam (rector magnificus VU), Don Ceder (advocaat en fractievoorzitter ChristenUnie Amsterdam), George Harinck (VU-hoogleraar Geschiedenis van het Neocalvisme), Renée van Schoonhoven (VU-hoogleraar Onderwijsrecht), Anne Dijk (directeur Fahm instituut), Megan Terpstra (lid Universitaire Studentenraad VU), Hilde van Wijngaarden (directeur Universiteitsbibliotheek VU), Kees van der Kooi (directeur Center for Evangelical and Reformation Theology), René van Woudenberg (directeur Abraham Kuyper Centrum) en Ab Flipse (Universiteitshistoricus VU).

Statement Abraham Kuyper
"In het Kuyperjaar herdenkt de Vrije Universiteit Amsterdam het ondernemerschap, de democratische gezindheid en de voorkeur voor diversiteit van Abraham Kuyper. Maar er zijn ook uitspraken en ideeën van hem die we als organisatoren van het Kuyperjaar afkeuren. Bijvoorbeeld zijn negatieve uitspraken over de cultuur van Afrika. Deze tonen weinig inlevingsvermogen en sluiten aan bij het Europese kolonialisme van toen. Ook hebben ideologen van apartheid getracht zijn ideeën over “soevereiniteit in eigen kring” racistisch uit te leggen. Kuyper zelf verzette zich in de kerk tegen enige vorm van rassenscheiding.

Abraham Kuyper zien we in de eerste plaats als stichter van de VU over wiens daden en ideeën we, na 140 jaar, nog steeds met elkaar in gesprek gaan en die ons kunnen inspireren en verbinden. Juist op een universiteit doen we dat door kritisch na te denken over ideeën uit andere tijden en er ook oog voor te hebben hoe deze, tot op de dag van vandaag, negatief kunnen doorwerken."

Contact

Voor vragen over het Kuyperjaar van de Vrije Universiteit Amsterdam, neem contact op met [email protected]

Het Kuyperjaar wordt gefinancieerd door

VU logoVUvereniging logoDr. Abraham Kuyperfonds logo