Kans op overstroming? Een goede voorbereiding helpt!

Een mogelijke overstroming van een woongebied blijkt bij bewoners niet alleen een zekere mate van angst en bezorgdheid op te roepen, maar ook een gevoel van verantwoordelijkheid, dat belangrijk is voor preventief gedrag. Waterbeheerders die preventiebewust gedrag willen stimuleren, kunnen hier dus op inspelen. Joop de Boer en Wouter Botzen, onderzoekers van het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de VU, en adviesbureau HKV Lijn in water kwamen in hun artikel in het vaktijdschrift Risk Analysis tot deze conclusie. Zij onderzochten de risico’s van ernstige wateroverlast en overstromingen in buitendijkse en binnendijkse delen van Nederland.

19-05-2015 | 10:12

Reageren op dreigend watersnood
‘Heer, geef ons heden ons dagelijks brood en af en toe een watersnood’, is een bekend gezegde in de wereld van de waterbeheerders. De angst voor een dreigende watersnood maakt mensen namelijk bewust van het belang van preventie. Zover willen we het niet laten komen; we zijn in Nederland juist trots op de huidige geringe overstromingskansen. Om preventiebewust gedrag toch te stimuleren, raden psychologen in hun artikel in het vaktijdschrift Risk Analysis aan een aanpak te kiezen die aansluit bij een mix van behoeften aan veiligheid, zekerheid en verantwoordelijkheid.

Vormen van preventiebewust gedrag
De onderzoekers bepaalden met een experiment welke factoren van invloed zijn op gedrag van bewoners om hun veiligheid te waarborgen en de schade te beperken bij een mogelijke overstroming. Ruim 1.800 mensen vulden de vragenlijsten in, waarbij ze aan de diverse varianten van het experiment deelnamen. De onderzoekers keken naar verschillende vormen van preventiebewust gedrag, zoals het opzoeken van informatie over waterhoogten, de aanschaf van een waterbestendige tegelvloer en het plaatsen van zandzakken. Hierbij was steeds van belang dat bewoners zich realiseren zelf iets te moeten en kunnen doen om ongewenste gebeurtenissen te voorkomen.

Verschillende typen burgers
“Onze resultaten zijn bijzonder relevant, omdat er steeds meer behoefte bestaat om te communiceren over de risico’s van wateroverlast en overstromingen in woon- en werkgebieden,” zegt coauteur Joop de Boer. “Om deze processen in goede banen te leiden, willen waterbeheerders weten waar ze op moeten letten als ze met burgers over deze onderwerpen gaan communiceren.” Het onderzoek laat zien dat er verschillende typen burgers zijn; deze typen verschillen in de wijze waarop ze zich verantwoordelijk tonen en de afwegingen die ze hierbij maken. Sommigen waren bijvoorbeeld veel selectiever in hun keuze van preventiemaatregelen dan anderen. Vertrouwen in de effectiviteit van overheden om de risico’s te beheersen is een belangrijke randvoorwaarde voor de communicatie.

Het artikel More than fear induction: Toward an understanding of people's motivation to be well-prepared for emergencies in flood prone areas is geschreven door Joop de Boer, Wouter Botzen en Teun Terpstra, en recent gepubliceerd in het vaktijdschrift Risk Analysis.