Met rook van bosbranden ontbossing afgelopen vijftig jaar in kaart gebracht

Meer en betere gegevens over ontbossing in de afgelopen halve eeuw geven meer inzicht in de rol van mens en klimaat op bosbranden in tropische bossen en de koolstofcyclus wereldwijd. Tot nog toe was er grote onzekerheid over de uitstoot veroorzaakt door bosbranden en ontbossing vanaf de jaren zestig tot de eeuwwisseling toen er betere gegevens van satellieten beschikbaar kwamen. Hydroloog Margreet van Marle ontwikkelde daarom een methode, waarmee ze tropische ontbossing en bosbranden in kaart bracht voor de afgelopen vijftig jaar, in zowel ruimte als tijd.

12-06-2018 | 10:25

Satellietgegevens en weerstations
Voorheen waren de schattingen van ontbossing vooral gebaseerd op gegevens die landen zelf aanleverden, waardoor vaak niet bekend was waar de ontbossing plaatsvond en wanneer precies. Van Marle gebruikte satellietgegevens om ruimtelijke patronen van ontbossing in kaart brengen. Deze gegevens koppelde ze vervolgens aan soms ongewone datasets, zoals zichtgegevens van weerstations door de Amazone en Indonesië en de hoeveelheid houtskool in bodems. Zo konden zowel ontbossing als de CO2-uitstoot van bosbranden op een consistente manier in kaart worden gebracht vanaf de jaren zestig tot nu. De ontbossing en daarmee samenhangende uitstoot in tropische gebieden halverwege vorige eeuw bleek lager dan voorheen gedacht en is sindsdien sterk toegenomen. Dit heeft consequenties voor analyses naar het functioneren van de wereldwijde koolstofcyclus over de afgelopen vijftig jaar.

Bosbranden en ontbossing
Bosbranden zijn weliswaar vaak een natuurlijk verschijnsel, maar ook een bedreiging voor mensen. Ze brengen broeikasgassen in de lucht, met name de branden die voor ontbossing zorgen. Ook heeft de uitstoot van bosbranden invloed op de gezondheid van mensen. De uitstoot door ontbossing is ongeveer 10% van wat er wordt uitgestoten door fossiele brandstoffen, waarbij Zuid Amerika verantwoordelijk is voor ongeveer de helft daarvan.

Van Marle laat ook zien dat ontbossing en bosbranden in Zuid Amerika de laatste vijftig jaar sterk zijn toegenomen, met name in de Amazone. Daarnaast blijkt op basis van satellietbeelden dat de meer recente afname in ontbossing in Brazilië deels teniet gedaan wordt doordat in andere Zuid Amerikaanse landen ontbossing toeneemt. Van Marle ontwikkelde een dataset met informatie over historische bosbranden die voor de nieuwe klimaatvoorspellingen zal worden gebruikt.

Mergreet van Marle promoveert 14 juni aan de VU