Inzicht in hoe ‘sensorische vervuiling’ dieren beïnvloedt

Om het effect van geluid- en lichtvervuiling op dieren te bestrijden, moeten onderzoekers eerst begrijpen hoe dieren worden beïnvloed.

16-03-2020 | 13:52

Een internationaal team onder leiding van ecologen Wouter Halfwerk van de Vrije Universiteit Amsterdam en Davide Dominoni van de Universiteit van Glasgow ontwikkelden een nieuw raamwerk om te begrijpen hoe dit soort sensorische vervuiling dieren beïnvloedt. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Ecology and Evolution.

Menselijke activiteit beïnvloedt de leefomgeving van dieren op bijna elke denkbare manier. Wegenstelsels doorsnijden leefgebied en nachtlampen doen het licht van de maan en sterren verbleken. “Lichtvervuiling, zoals we bijvoorbeeld hier op de Zuidas van hoge gebouwen hebben kan onder slechte weersomstandigheden veel trekvogels aantrekken die gedesoriënteerd rondvliegen en uiteindelijk door uitputting of botsingen kunnen sterven”, aldus Halfwerk.

Maskering, afleiding en misleiding 
Het raamwerk toont onder andere de aanwezigheid van drie ‘zintuigelijke gevarenzones’, die bepalen waar sensorische verontreinigingen overlappen met de activiteit van dieren. De onderzoekers definieerden drie mechanismen die van invloed zijn op sterfte en voortplanting van dieren. Ze noemen deze mechanismen: maskering, afleiding en misleiding. 

Verkeerslawaai en lichtvervuiling zijn voorbeelden van maskering, zij komen bijvoorbeeld voor als kunstlicht de gloed van de maan ‘bedekt’, waardoor vogels of insecten ‘s nachts niet meer kunnen navigeren. Verkeerslawaai kan ook afleidend werken, met name als dieren moeilijke taken uitvoeren, zoals jagen op gecamoufleerde prooien. Misleiding komt voor wanneer een sensorische verontreiniging "dieren in de verkeerde richting of naar het verkeerde doel leidt", aldus Dominoni.

De effecten van licht, geluid en chemische verontreinigende stoffen kunnen voor veel organismen een verminderde overleving en voortplanting betekenen, maar studies die sensorische verontreinigende stoffen koppelen aan de achteruitgang van populaties zijn zeldzaam. Het gepubliceerde onderzoek om deze mechanismen te definiëren, kan de eerste stap zijn bij het ontwikkelen van strategieën om de negatieve effecten van sensorische verontreinigende stoffen, die ten grondslag kunnen liggen aan de achteruitgang van populaties, te verzachten.

Toekomstige oplossingen
“Als we het mechanisme begrijpen, kunnen we misschien specifieke interventies en oplossingen bedenken om het effect van vervuiling te minimaliseren”, zegt Dominoni. "Licht heeft bijvoorbeeld veel eigenschappen. Door een aantal van deze eigenschappen te veranderen, kunnen we heel goed de impact van lichtvervuiling op dieren in het wild minimaliseren." Denk aan schilden die straatverlichting naar beneden richten of bermen bouwen rond wegen om het weggeluid te verminderen.

De studie is uitgevoerd in samenwerking met de National Park Service en ondersteund door een subsidie van NASA aan coauteurs Neil Carter, Jesse Barber (Boise State University), Clinton Francis (California Polytechnic University), and David Stoner (Utah State University).