NMVW en VU starten onderzoeksproject koloniale collecties

Het Nationaal Museum van Wereldculturen (NMVW) en de Vrije Universiteit (VU) starten het onderzoeksprogramma Pressing Matter: Ownership, Value and the Question of Colonial Heritage in Museums.

07-12-2020 | 9:16

Ze doen dat met onderzoekers vanuit vijf academische instellingen, vijf Nederlandse musea, en in samenwerking met internationale partners op meerdere continenten. In dit vier jaar durende onderzoeksproject behandelen de partijen vraagstukken rondom museumcollecties die in het koloniale verleden zijn verzameld. Het projectbudget is 4,5 miljoen euro, waarvan 3,5 miljoen afkomstig is van de Nationale Wetenschapsagenda. In totaal komen er zo’n 11 onderzoekplaatsen vrij voor dit project.

201207 WereldMuseumVU TEXTVolgende stap in omgang koloniale collecties
Pressing Matter is geïnitieerd vanuit de al langer bestaande samenwerking tussen het Nationaal Museum van Wereldculturen (NMVW) en de VU en staat onder leiding van Wayne Modest, directeur van het Research Centre for Material Culture van het NMVW en bijzonder VU-hoogleraar namens het NMVW. “Het doen van herkomstonderzoek is enorm van belang in het debat rond collecties uit de koloniale periode, en gaat verder dan alleen roofkunst", aldus Modest. "Dat is onlangs nog bevestigd door de Raad voor Cultuur in zijn adviesrapport. Na onze eerdere initiatieven rondom de omgang met koloniale collecties zetten we nu weer een volgende en belangrijke stap, samen met onze partners.”

Cultureel maatschappelijke waarde
Het Pressing Matter project sluit in grote lijnen aan op dit adviesrapport; met onderzoek naar collecties. En het ontwikkelen van onderzoeksmethodieken hiervoor. Eveneens in lijn met het rapport willen de onderzoekers met Pressing Matter in dialoog met de herkomstlanden handvatten ontwikkelen hoe om te gaan met objecten in koloniale collecties die geen oorlogsbuit zijn, maar wel een cultureel maatschappelijke waarde hebben. Modest: “Gekeken wordt niet alleen naar roofkunst, maar ook naar andere verzamelgeschiedenissen; zo worden de mogelijke oplossingen voor de menselijke resten in de collecties onderzocht.”

De samenwerking tussen universiteiten, musea en andere partners is van grote waarde om verschillende perspectieven samen te brengen: academisch, museaal, wetenschappelijk en sociaal. VU-hoogleraar Susan Legêne: “We brengen onze internationale kennis en netwerken samen, op zoek naar antwoorden op belangrijke sociale vraagstukken rondom de collecties. Dat gaat verder dan vragen als waar komen objecten vandaan en van wie waren ze? Belangrijker is: voor wie hebben ze vandaag de dag betekenis en hoe of waar komt die betekenis het beste tot zijn recht?”

Selectie op thema
Hoeveel objecten precies onderzocht worden kunnen de initiatiefnemers nog niet zeggen. De collecties worden thematisch onderzocht, naar verzamelgeschiedenis. Denk aan voorwerpen die verzameld zijn tijdens militaire acties, of tijdens missie- en zendingswerk, door handelsrelaties of via wetenschappelijke expedities.

Collectie
De collectie waar het onderzoek zich op richt, bevindt zich in het NMVW zelf (Afrika Museum, Museum Volkenkunde, Tropenmuseum), het Wereldmuseum Rotterdam, het Rijksmuseum, Museum Bronbeek, Museum Vrolik (AUMC), Utrechts Universiteitsmuseum en het Groninger Universiteitsmuseum. Naast medewerkers van deze musea nemen onderzoekers vanuit verschillende wetenschapsdisciplines deel die verbonden zijn aan de VU, de Universiteit Utrecht, het NIOD, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam. Ook internationale onderzoekers en internationale museumprofessionals zijn betrokken.

Over de Nationale Wetenschapsagenda
Pressing Matter is opgenomen in de Nationale Wetenschapsagenda. De NWA draait om vragen die afstemming en samenwerking nodig hebben om tot wetenschappelijke en maatschappelijke doorbraken te komen. Het doel van de NWA is het leveren van een positieve en structurele bijdrage aan de mondiale kennismaatschappij van morgen.