Veel groter oppervlak in Afrika in brand dan voorheen gedacht

Nieuwe satellietdata laten zien dat het oppervlak dat jaarlijks verbrandt in Afrika ruim twee miljoen vierkante kilometer groter is dan voorheen werd aangenomen. Dat ontdekte een team van Spaanse en Nederlandse onderzoekers, waaronder VU-aardwetenschappers Dave van Wees en Guido van der Werf.

23-02-2021 | 17:26

Het extra oppervlak komt overeen met ongeveer vier keer dat van Spanje en dat heeft gevolgen voor de uitstoot van broeikasgassen die vrijkomen bij branden in de Afrikaanse savannes en bossen. Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in het vaktijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Brand hoort thuis in savannes
Bosbranden zijn regelmatig in het nieuws, met name als ze dichtbij dorpen en steden woeden. Verreweg het grootste deel van het mondiale oppervlak dat verbrandt maakt deel uit van savanne in de tropen. Dit haalt niet snel het nieuws omdat branden nu eenmaal thuishoren in savannes, die in extreme gevallen ieder jaar afbranden. Wel worden deze verbrande oppervlakken door wetenschappers in kaart gebracht. Tot nu toe werd daarvoor data gebruikt van satellieten met een relatief grove resolutie: pixels van 500 bij 500 meter. Om te zien of er een brand is moet dan de hele pixel in brand staan.

Nieuwe satellietdata
Op basis van nieuwe satellietdata van de missie met de Europese Sentinel-2-satellieten heeft het onderzoeksteam met aardwetenschappers Dave van Wees en Guido van der Werf opnieuw het verbrandde oppervlak berekend. De resolutie van deze aardobservatiesatellieten is vele malen hoger: één pixel is 20 bij 20 meter. Tot hun verbazing vonden de onderzoekers een groot aantal relatief kleine branden die niet met de oude satelliet-data te onderscheiden waren.

Toename van 80 procent
Deze data leidde tot een toename van 80 procent verbrand gebied. Daarnaast zagen de onderzoekers dat het brandseizoen langer duurt dan voorheen werd aangenomen, aangezien er meer van dit soort kleine branden gedetecteerd worden bij de overgangen tussen natte en droge seizoenen.

Meer uitstoot
Deze nieuwe gegevens vormden de aanleiding om opnieuw de uitstoot van broeikasgassen te meten, op basis van het verbrande gebied en gegevens over biomassa. De uitstoot bleek ook veel hoger te liggen, in het extreemste geval dubbel zo hoog dan uit eerdere metingen was gebleken. Voor de toename van CO2 in de atmosfeer heeft dit nieuwe inzicht geen gevolgen; de CO2 die vrijkomt bij verbranding van met name de grassen in de savannegebieden wordt in het natte seizoen weer opgenomen als de vegetatie aangroeit. Wel betekent het dat de bijdrage van branden aan de uitstoot van andere broeikasgassen zoals methaan naar boven toe bijgesteld moet worden. 

Brand Mozambikaanse savanne

Brand in de Mozambikaanse savanne. Deze relatief kleine branden werden voorheen niet gedetecteerd maar zijn toch verantwoordelijk voor bijna de helft van het totale oppervlak dat in vlammen opgaat in Afrika. Foto gemaakt door Tom Eames.