Abraham Kuyper Lezing 2014

De werkelijkheidsverbeteraar


P.F. Thomése, in 2013-2014 de ‘Vrije Schrijver’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam, sprak op 24 april 2014 in de Westerkerk de eerste Abraham Kuyper Lezing uit. Met de Abraham Kuyper Lezing eert de VU haar eigenzinnige stichter. De lezing onder de titel De Werkelijkheidsverbeteraar was een persoonlijke reflectie van P.F. Thomése op het jaarthema van de VU ‘Maatschappij in de maak’.


Moralisme
In ongewisse tijden als de onze klinkt de roep om moralisme steeds luider. Toch is het juist de esthetische blik die ons verder kan helpen. De werkelijkheid bestaat niet alleen uit feiten, maar wordt ook gevormd door de mogelijkheden, aldus Thomése. Het is niet enkel een optelsom van wat wij weten, maar evengoed de bergplaats van al datgene wat we vergeten te ervaren – en wat er pas is wanneer we het zelf mogelijk maken. De werkelijkheidsverbeteraar is een pleidooi voor het voorlopige en het onvoorziene.

Pleidooi voor de artistieke blik
De lezing was een aanval op het gemakkelijke moralisme van de wereldverbeteraar. Thomése stelt dat we gevangen zitten in onze opvattingen over de wereld. In onze communicatie over de wereld negeren we vaak elkaars verschillen in opvattingen. Neem de tijd voor een eigen opvatting en de opvattingen van anderen. Thomése: “Laat moralisten in hun blinde ijver de wereld maar vervolmaken, dan wijden wij estheten ons liever aan de werkelijkheid en de mogelijkheden die zij biedt”.
Thomése bespeurt in ongewisse tijden als de onze, een steeds luidere roep om morele oordelen. Meningen en veroordelingen vullen de (sociale) media. Toch is het juist de onderzoekende, niet oordelende esthetische blik die ons verder kan helpen. Immers, de werkelijkheid bestaat niet alleen uit vaststaande feiten. Verbetering van de werkelijkheid begint bij beter kijken, beter luisteren en beter zwijgen. Lezen dwingt je hiertoe.

Co-referent

René Gude, Denker des Vaderlands, en Inger Leemans, hoogleraar Cultuurgeschiedenis aan de VU, reageerden op de lezing.

VU-orkest speelt ‘Reformation’ van Mendelssohn
Corrie van Binsbergen en het VU-orkest zorgden voor muziek. Corrie van Binsbergen speelde eigen composities op elektrische gitaar. Het VU-orkest onder leiding van Daan Admiraal speelde Sympfonie nr. 5 ‘Reformation’ van Felix Mendessohn-Bartholdy.

Deelnemers kregen na afloop de bundeling van de essays (inclusief De Werkelijkheidsverbeteraar) die Thomése voor de VU schreef.




Partners

De Abraham Kuyper Lezing 2014 kwam tot stand in samenwerking met Vrij Nederland en VU University Press.