Ethische toetsing onderzoek met menselijke deelnemers

Bij veel onderzoek zijn menselijke deelnemers betrokken. Denk bijvoorbeeld aan onderzoek naar sociaal-culturele veranderingen in de maatschappij, crimineel gedrag, economische beslissingen of psychologische ontwikkeling. Onderzoekers hebben hierin een belangrijke morele verantwoordelijkheid. Ze dienen te handelen met respect en zorg voor de deelnemers; ook dienen ze de betekenis en gevolgen van het onderzoek voor de grotere gemeenschap in het oog te houden.

Gedragscodes
Waarden en principes die hierbij van belang zijn, zijn vastgelegd in gedragscodes die tot doel hebben uitbuiting van deelnemers te voorkomen. Ook moeten zij, meer algemeen, de belangen, autonomie en waardigheid van de deelnemers beschermen, net als het maatschappelijk belang.

Ethische toetsingscommissies
Om deze en andere aspecten van onderzoek met menselijke deelnemers te bewaken zijn ethische toetsingscommissies ingericht. Deze beoordelen onderzoeksprotocollen onder meer op mogelijk schadelijke gevolgen, vrijwilligheid van deelname, informatievoorziening aan deelnemers en gegevensbescherming.

Toetsingscommissies per onderzoeksgebied
Hoe om te gaan met ethische aspecten is soms afhankelijk van het type onderzoek. De ethische toetsingscommissies zijn daarom toegespitst op verschillende soorten wetenschap, maar werken ook samen in een centraal overleg om expertise uit te wisselen.

Klachten
Heeft u een klacht over de manier waarop een onderzoek wordt uitgevoerd en bent u van mening dat deze niet met de verantwoordelijk onderzoeker opgelost kan worden? Dan kunt u zich tot bovengenoemde ethische commissies wenden. Elke commissie heeft een klachtenprocedure. Weet u niet bij welk onderzoeksgebied uw klacht thuishoort, of heeft u andere vragen of opmerkingen? Dan kunt u zich ook tot de contactpersonen wenden.

Contact
Secretaris centraal overleg ethische toetsing: Drs. Niki Konijn, n.m.konijn@vu.nl
Voorzitter: Prof. Christian Olivers, c.n.l.olivers@vu.nl