Onderzoek uitgelicht

De biografie van het nieuwe land

Sinds de aanleg van de Afsluitdijk (1927-1932) is de gedaante van het Zuiderzeegebied voortdurend aan veranderingen onderhevig geweest. De oude tradities van leven en werken op zee, en het daarmee verbonden bestaan in de Zuiderzeedorpen, behoren nu grotendeels tot het verleden. De herinnering aan dat bestaan is overgeleverd in de vorm van monumenten, literatuur, fotografie, oral history en - niet te vergeten - musea.

De Zuiderzeewerken groeiden daarentegen uit tot een belangrijk icoon van nationale identiteit en de Nederlandse waterstaatsgeschiedenis. In de polders werd door nieuwe bewoners een nieuw leven opgebouwd, waarbij gemeenschap en landschap geleidelijk vergroeiden tot een onderscheidbare regio met een eigen verleden, identiteit en ontwikkelingspotentieel.

Vergeten scheeps- en vliegtuigwrakken


CLUE SchoklandMet alle ontwikkelingen die zich in de afgelopen eeuw in de polders voltrokken, werd echter niet alleen ‘nieuwe’ geschiedenis geschreven, maar werd de geschiedenis van het nieuwe land ook onverwachts verdiept. Tijdens de drooglegging en latere ruimtelijke ingrepen kwamen prehistorische nederzettingen en vergeten scheeps- en vliegtuigwrakken aan het licht, en werd hier en daar zelfs zichtbaar hoe het landschap zich tijdens en na de voorlaatste ijstijd (het Saalien: 240.000 tot 130.000 jaar geleden) had gevormd. Het ‘jonge’ land was veel ouder dan gedacht. Bovendien bleek het complex gelaagde en zeer rijke verleden van het gebied nog goed afleesbaar te zijn aan het polderlandschap.

In het onderzoeksprogramma De biografie van het Nieuwe Land worden deze ontwikkelingen in beeld gebracht vanuit een interdisciplinair perspectief. Centraal staat de geschiedenis van het voormalige Zuiderzeegebied en van de twintigste-eeuwse polders, en de manieren waarop het cultureel erfgoed van het gebied kan worden onderzocht, beheerd en gepresenteerd.

Een vijftal vraagstukken

Historici, aardwetenschappers, economen en bestuurskundigen werken binnen dit onderzoek samen. Gezamenlijk buigen zij zich over een vijftal vraagstukken, elk corresponderend met een promotieonderzoek:

1. Overstromingsrampen in het Zuiderzeegebied Hoe werden overstromingsrampen in het verleden ervaren door de gemeenschappen in het Zuiderzeegebied? Welke variaties zijn daarin te herkennen naar tijd en plaats, en hoe kunnen we die ontwikkelingen en variaties verklaren? Deze vragen staan centraal in de eerste deelproject.

2. Voorouders in de polders Dit onderzoeksproject reconstrueert een geschiedenis die de bevolking van vissersplaatsen, polderbewoners én de nieuwe bevolking van de stedelijke gebieden insluit. Met daarin aandacht voor het erfgoed en voor de rol van religie en emoties in het denken over zichzelf en anderen.

3. De ondergrond van het nieuwe land Dit geo-archeologische onderzoeksproject brengt relictlandschappen (historisch gegroeide landschapsstructuren) in kaart en tracht hun wetenschappelijke informatiewaarde vast te leggen.

4. Bestuurlijke vormgeving van vernieuwend erfgoedbeheer Doelstelling van het vierde deelproject is kennis te genereren over adequate bestuurlijke organisatievormen, arrangementen en strategieën voor het gebied van de IJsselmeerpolders.

5. De regionale identiteit Dit deelproject onderzoekt de ontwikkeling van het erfgoed van stad en land in de IJsselmeerpolders en de daaraan verbonden economische ontwikkelingskansen.

Wilt u meer lezen of meer informatie kijk dan op de website: CLUE 
Dit is een onderzoeksproject binnen het instituut Cultural Landscape and Urban Environment (CLUE)