Instelling

De Vrije Universiteit is een bijzondere universiteit overeenkomstig artikel 1.1 sub i van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). Samen met het VUmc gaat zij, in de zin van de WHW, uit van VUvereniging die van oudsher als hoeder van de identiteit en als maatschappelijke draagvlak voor de Vrije Universiteit functioneert. De VU verricht in hoofdzaak wettelijke taken, namelijk wetenschappelijk onderwijs en onderzoek, kennisoverdracht aan de maatschappij en bevordering van het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. Zij is ondergebracht in de Stichting VU, die is aangemerkt als algemeen nut beogende instelling. De VU heeft een Raad van Toezicht (RvT), die deze rol ook binnen de Stichting VU vervult. De RvT benoemt en ontslaat de leden van het College van Bestuur (CvB) en ziet toe op de vormgeving, implementatie en handhaving van het systeem van kwaliteitszorg. Het Instellingsplan, de begroting en de jaarrekening van de universiteit behoeven de goedkeuring van de RvT. De Raad kent een audit- en huisvestingscommissie en een kwaliteitscommissie. De leden hebben zitting in de RvT gedurende maximaal twee termijnen van vier jaar. Hun benoeming in eerste termijn geschiedt door de Ledenraad van de VUvereniging. Herbenoeming geschiedt door de RvT zelf na bindend advies van de Ledenraad.

De VU wordt bestuurd door een CvB van drie leden: de voorzitter, de rector magnificus en een lid. Het onderwijs en de wetenschapsbeoefening vinden plaats in de faculteiten. Het CvB besluit over hoofdlijnen van beleid na overleg met de decanen en de directeuren van de diensten. CvB en decanen laten zich adviseren door een aantal vaste organen. Er vindt intensief bestuurlijk overleg plaats bij de VU, waarbij vertegenwoordigers van onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering elkaar in diverse gremia treffen.

De medezeggenschap is zo georganiseerd dat elke bestuurlijke laag in de VU een eigen vorm van inspraak heeft. De Universitaire Studentenraad (USR) en de Ondernemingsraad (OR) bespreken universiteitsbrede zaken met het CvB. De USR houdt zich vooral bezig met de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs en het studentenbeleid van de VU. Volgens de Wet op de Ondernemingsraden is het doel van de ondernemingsraad "het uitoefenen van medezeggenschap in het belang van het goed functioneren van de universiteit in al haar doelstellingen". De Ondernemingsraad vormt samen met de Studentenraad (USR) de Gezamenlijke Vergadering (GV). In de Gezamenlijke Overlegvergadering (GVO) wordt overleg gevoerd met het CvB.