Governance for Society

Onze maatschappij is in beweging. Gele hesjes, internet en social media, grootschalige migratie: burgers organiseren hun eigen verbanden en leggen zich niet meer klakkeloos neer bij het gezag van de overheid. De maatschappij wordt steeds mondiger en dynamischer. Dat stelt de overheid voor grote uitdagingen. De vraag is hoe we deze dynamiek kunnen gebruiken om de maatschappij te versterken en tegelijkertijd te voorkomen dat het recht van de sterkste en de mondigste domineert.

Met het profielthema Governance for Society wil Vrije Universiteit Amsterdam bijdragen aan de weerbaarheid van het democratisch bestuur. Een profielthema is een bundeling van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs uit verschillende wetenschapsgebieden, met als doel een bijdrage te leveren aan het begrijpen van maatschappelijke problemen en aan mogelijke oplossingen.

Het onderwijs en onderzoek binnen Governance for Society is gericht op bestuurlijke en politieke processen, zowel top-down als bottom up. De vraag is, onder welke voorwaarden die processen, en de regelgeving, bijdragen aan een effectieve aanpak van maatschappelijke uitdagingen. Die uitdagingen liggen bijvoorbeeld op het vlak van internationalisering, de impact van informatietechnologie en het ontstaan van nieuwe ongelijkheden. Met deze ambitie past het profielthema Governance for Society bij uitstek bij Vrije Universiteit Amsterdam.

VU-hoogleraar Organisatiewetenschappen Bianca Beersma is een van de onderzoekers binnen het profileringsthema Governance for Society. Beersma onderzoekt verschillende dilemma’s binnen de gezondheidszorg. Een centrale vraag daarbij is: ‘Hoe kunnen verschillende partijen binnen ons zorgstelsel beter samenwerken om de zorg te optimaliseren voor cliënten en zorgverleners?’ Voor meer informatie over de onderzoeksthema’s binnen Governance for Society zie ‘Ontmoet de wetenschappers’.

Het profielthema Governance for Society is in het bijzonder zichtbaar in faculteitsoverstijgende opleidingen als de bachelor Philosophy, Politics and Economics (PPE), de master in Law and Politics of International Security en de minor Peace and Conflict Studies.

Vanuit Governance for Society wordt de komende jaren in het bijzonder ingezet op de versterking en profilering van het postinitiele onderwijs aan VU Amsterdam voor professionals met bestuurlijke verantwoordelijkheden in de publieke en private sector. Een dergelijke bijdrage wordt gemotiveerd vanuit het idee dat onderwijs en intellectuele ontwikkeling niet ophouden na afloop van het reguliere onderwijs. De huidige maatschappij vraagt niet alleen om voortdurende (‘levenslange’) ontwikkeling, maar juist ook om momenten waarin de dagelijkse werkzaamheden en routines worden onderbroken voor reflectie en verbreding van de blik.
De ontwikkeling van het postinitiele onderwijs op het gebied van Governance zal gestalte krijgen in een VU Amsterdam School of Management (voor governance in de private sector) en de, inmiddels operationele VU School of Governance (voor governance in de (semi-)publieke sector).

VU School of Governance
Voor de VU School of Governance is de ambitie om per 2021-22 een integraal pakket aan academisch onderwijs aan te bieden voor doorgroeiende professionals in de (semi-)publieke sector. Concreet gaat het daarbij om werknemers bij overheid, non-profit instellingen en bij bedrijven die zich met hun activiteiten primair richten op de publieke sector. Het onderwijsaanbod richt zich vooral op werknemers met tenminste vijf jaar werkervaring die doorgroeien naar meer senior posities. Kenmerkend voor het cursusaanbod van de VU School of Governance zal haar academische en multidisciplinaire karakter zijn, gecombineerd met een sterke nadruk op intellectuele vorming en reflectie op complexe maatschappelijke vraagstukken. De aansluiting op de beroepspraktijk wordt gerealiseerd door het onderwijs te organiseren rondom actuele vraagstukken en daarbij actief gebruik te maken van de werkervaring en expertise van de cursisten. Alle cursussen zijn individueel te volgen en af te nemen, maar ze worden georganiseerd rondom een basisstructuur die het mogelijk maakt om uiteindelijk – in combinatie met een aantal kernvakken en een individuele scriptie – een diploma (60EC) als Master in Public Administration (MPA) te behalen. Uiteindelijk moet de VU School of Governance uitmonden in een levendige gemeenschap van toponderzoekers, bestuurders en beleidsmakers.

De VU biedt diverse opleidingen aan die aansluiten op het thema Governance for Society.
Multi- en interdisciplinaire samenwerkingen
In de eerste plaats beoogt het profielthema Governance for Society probleemgedreven onderzoek te stimuleren dat multidisciplinair van aard is. Door expertise inzake concrete maatschappelijke vraagstukken vanuit verschillende wetenschaps¬gebieden bij elkaar te brengen, kunnen we als VU een bijdrage leveren aan het begrijpen en oplossen van die vraagstukken. De voorgestane multidisciplinaire benadering erkent dat wetenschappelijke vooruitgang expertise-ontwikkeling binnen disciplines vereist, maar dat de waarde van die expertise juist zichtbaar wordt wanneer ze wordt samengebracht rondom een concreet maatschappelijk vraagstuk.

In de tweede plaats wil Governance for Society bijdragen aan verdergaande samenwerking met maatschappelijke netwerken. Dergelijke netwerken geven impulsen aan wetenschappelijk onderzoek omdat zij steeds weer nieuwe vragen genereren. Bovendien zit er juist in de maatschappelijke praktijk en bij maatschappelijke partners enorm veel kennis en informatie die van grote – vaak zelfs essentiële – waarde is voor wetenschappelijk onderzoek. Dit is de essentie van multidisciplinair onderzoek. Tevens is bij onderzoeksfinanciering samenwerking met maatschappelijke partners van steeds groter belang. Zo sturen NWO, NWA en Horizon 2020 op samenwerking bij subsidieaanvragen.

Welke onderzoeksinstituten houden zich met 'Governance for Society' bezig?

Samenwerkingen met consortia buiten de VU
Binnen het domein van Governance for Society laat zich een aantal thema’s herkennen waarop Vrije Universiteit Amsterdam beschikt over onderscheidende expertise die zich over meerdere faculteiten uitstrekt. Vaak bestaan op die gebieden al uitgebreide samenwerkingsrelaties met maatschappelijke partners. Dit geldt voor thema’s als:
a)  Kwaliteit van democratie en goed bestuur
b)  Leiderschap en verantwoordelijkheid
c)  Normering en sturing van maatschappelijk gedrag
d)  Superdiversiteit en tolerantie
e)  Armoede en ongelijkheid
f)  Publieke diensten en toezicht
g)  Veiligheid
h)  European governance en internationalisering

Concrete voorbeelden waarin dit soort thema’s zijn georganiseerd:

Maak kennis met de wetenschappers die zich bezighouden met onderzoek binnen het profileringsthema Governance for Society: 

Politieke corruptie
Historicus aan Vrije Universiteit Amsterdam Ronald Kroeze doet onderzoek naar politieke corruptie. Door te kijken naar het verleden brengt hij integriteitskwesties in kaart, kennis die we kunnen benutten om bestuur en politiek te verbeteren.

Bekijk de video (Youtube)

Dilemma's binnen de gezondheidszorg
VU-hoogleraar Organisatiewetenschappen Bianca Beersma onderzoekt verschillende dilemma’s binnen de gezondheidszorg. Een centrale vraag daarbij is: ‘Hoe kunnen verschillende partijen binnen ons zorgstelsel beter samenwerken om de zorg te optimaliseren voor cliënten en zorgverleners?’

Bekijk de video (Youtube)

Economische ongelijkheid
VU-hoogleraar Beleidsevaluatie Bas van der Klaauw richt zich in zijn onderzoek op economische ongelijkheid. Wat maakt iemand succesvol? En in hoeverre speelt onderwijs daarin een rol? Met zijn onderzoek wil hij een bijdrage leveren aan een maatschappij waar iedereen voor elkaar zorgt en er geen mensen buiten het systeem vallen.

Bekijk de video (Youtube)

Diversiteit in onderwijs

VU-hoogleraar Onderwijswetenschappen Melanie Ehren doet onderzoek naar hoe onderwijs, en toezicht op onderwijs bijdraagt aan diversiteit. Met haar onderzoek wil Ehren handvatten geven voor beleid waar inclusiviteit en democratie de boventoon voeren.

Bekijk de video (Youtube)

Corruptie en de schending van mensenrechten

Assistant Professor voor Centre for the Politics of Transnational Law aan VU Amsterdam Prosper Maguchu doet onderzoek naar corruptie en de schending van mensenrechten. Hij werkte als mensenrechten advocaat voor het Zimbabwe Human Rights Forum. Maguchu koos uiteindelijk voor een academische carrière in de rechtsgeleerdheid om met zijn onderzoek corruptie en de schending van mensenrechten in de toekomst te helpen voorkomen.

Bekijk de video (Youtube)

De bijdrage van de VU aan de weerbaarheid van het democratisch bestuur kan verschillende vormen aannemen.
Enerzijds gaat het om inzicht in de eisen die nieuwe maatschappelijke uitdagingen stellen aan de kwaliteit van bestuur, in termen van democratie, leiderschap en integriteit. Die uitdagingen liggen op het vlak van digitalisering, internationalisering, en nieuwe ongelijkheden en diversiteit.
Anderzijds gaat het om inzicht in de doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid op specifieke beleidsterreinen. De VU heeft bijzondere belangstelling voor het sociaal domein en voor veiligheidsvraagstukken.

Het thema Governance for Society staat tijdens collegejaar 2019/2020 centraal in diverse evenementen van de VU, onder meer:

Livecast ‘Stad in spagaat’02/04 ‘Mag ik weer naar school?

09/04 ‘Als thuisblijven niet mogelijk is

16/04 ‘Zorgen om de zorg

23/04 ‘De coronafactuur

30/04 ‘Eigen schuld?
Dies Natalis (18/10/19)
Workshop Hoger Onderwijs Governance in Historisch Perspectief (10/10/19)
Afscheid Leo Huberts (13/09/19)