Dierexperimenteel onderzoek aan Amsterdam Neuroscience

Nieuwe strategie
Bij Neurowetenschappen op de VU en het VUmc zijn rond de eeuwwisseling nieuwe hoogleraren benoemd op het gebied van Medische Genetica en Functionele Genoom Analyse. Zij kregen de opdracht de opheldering van het menselijk genoom te gebruiken om nieuwe inzichten te verschaffen in neurodegeneratieve en psychiatrische aandoeningen. Deze aanpak is wetenschappelijk solide en modern en leidt tot verfijning van het proefdieronderzoek.

Ten behoeve van hersenonderoek is de onderzoeksgroep Medische genetica opgericht. Deze onderzoeksgroep wil de integratie bevorderen van huidig hersenonderzoek met reeds bestaand humaan onderzoek naar hersenziekten, zoals Alzheimer en Multiple Sclerose. De onderzoeksgroep heeft nieuwe kennis verworven, waardoor proefdiermodellen kunnen worden vervangen door genetisch gemodificeerde proefdieren. De toepassing van transgene en/of knock-out muizen voor neurodegeneratieve en psychiatrische hersenstoornissen leidt tot een effectiever gebruik van proefdieren.

Genetisch gemodificeerde muizen 
Het ontwerp van genetisch gemodificeerde proefdiermodellen voor hersenziekten is gebaseerd op kennis van het menselijk genoom. Door de inspanningen van statistisch en medisch genetici in Amsterdam Neuroscience worden mogelijke genetische oorzaken van stoornissen in de mens 'vertaald' naar het terrein van de Life Sciences. De toepassing van recombinant DNA technieken maken het mogelijk 'ex vivo' (buiten het lichaam) transgenese toe te passen in het 'eicelstadium', waarna via IVF bevruchting genetisch gemodificeerde eicellen kunnen worden teruggeplaatst in de muis. Bij het ontwerp van proefdiermodellen wordt uitgebreid aandacht besteed aan de kwaliteit van leven van de proefdieren. De VU en het VUmc behoren, met de voortgang van onderzoek op gebied van de trangenese van muizen, tot de modernste campussen in Nederland.

Afwegingen 
Onderzoek met proefdieren vindt binnen Amsterdam Neuroscience vooral plaats ten behoeve van het ophelderen van de oorzaken van hersenziekten: Multiple Sclerose en andere ziekten van de witte stof, Alzheimer en andere vormen van dementie en hersenveroudering, ADHD, depressie en angststoornissen. De vakgebied overschrijdende resultaten en het maatschappelijk belang van de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek rechtvaardigen voor de onderzoekers het gebruik van proefdieren.

Beleid
Toxine behandeling en immunisatie ingrepen in proefdiermodellen voor Parkinson en MS kunnen op termijn worden vervangen door transgene diermodellen. Dankzij genetisch gemodificeerde diermodellen kan nu onderzoek worden gedaan naar geheugenstoornissen en veroudering bij Alzheimer zonder dat de proefdieren daarvoor pijnlijke ingrepen hoeven te ondergaan.
Ten slotte kan gesteld worden dat toepassing van transgenese in proefdieren ook in toenemende mate zal leiden tot verfijning van diermodellen in verband met depressie. In de nabije toekomst zullen transgene dieren met een, in aanleg aanwezige kwetsbaarheid voor depressie, gefokt kunnen worden. Indien deze nieuwe aanpak succesvol blijkt te zijn, zal dit leiden tot een vermindering van het aantal proefdieren, een vermindering van het ongerief en een toename van de effectiviteit van het onderzoek.