Proefdieronderzoek binnen de afdeling Hematologie, VUmc

Leukemie en therapieontwikkeling
Acute myeloide leukemie (AML) is een kwaadaardige ziekte die ontstaat vanuit de bloedvormende cellen in het beenmerg. Bij leukemie ontstaat een ophoping van abnormale cellen die niet meer kunnen doorontwikkelen tot volwassen functionele bloedcellen, en ongecontroleerde celgroei vertonen. Deze abnormale cellen, de leukemiecellen, blijven in het beenmerg en verdringen de gezonde cellen waardoor het aantal rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes sterk vermindert en ontstaat er bloedarmoede, stollingsproblemen en een slechte afweer tegen infecties.

In 80% van de AML patiënten leidt behandeling met chemotherapie tot het vrijwel volledig verdwijnen van de leukemische cellen (complete remissie). Omdat na chemotherapie vaak een deel van de leukemische cellen overblijft, bestaat het risico dat de leukemie terug komt (de relapse). In 50% van de AML patiënten die in complete remissie komen, komt de ziekte terug, waardoor deze patiënten overlijden. De relapse wordt veroorzaakt door een kleine hoeveelheid overgebleven cellen die opnieuw uitgroeien en die we “leukemische stamcellen” noemen. Deze leukemische stamcellen lijken erg veel op normale gezonde stamcellen en hebben vergelijkbare eigenschappen. Bovendien zijn ze meestal in een rustende staat en helaas ongevoelig voor chemotherapie.
Twee grote problemen die AML patiënten tegen komen bij het gebruik van de huidige chemotherapie is het niet volledig verwijderen van de leukemische stamcellen (waardoor de ziekte terugkomt) en ongewenste schade aan de normale stamcellen (waardoor normale bloedcellen verdwijnen). Omdat de leukemische stamcellen erg veel lijken op de normale stamcellen is het tot nu toe niet gelukt om een therapie te ontwikkelen die specifiek de leukemische stamcellen doodt en de normale stamcellen niet aantast.

Bij de afdeling Hematologie karakteriseren we de verschillen tussen de leukemische stamcellen en de normale stamcellen en zijn we er inmiddels in geslaagd een methode te ontwikkelen waarmee we deze stamcellen van elkaar kunnen onderscheiden. Met behulp van deze methode ontwikkelen we geneesmiddelen die tot doel hebben de leukemie-stamcellen te doden terwijl de normale stamcellen behouden blijven. Dit is belangrijk om de levensverwachting van AML patiënten te verbeteren en uiteindelijk leukemie te kunnen genezen.
Het ontwikkelen van deze geneesmiddelen als nieuwe behandeling voor AML patiënten vereist experimenten met proefdieren als essentiële tussenstap. Het ontstaan van leukemie en de werking van een geneesmiddel kan in de muis worden nagebootst door het inspuiten van menselijke AML cellen in het muizen-beenmerg. Een geneesmiddel dat vervolgens in dit systeem de leukemische stamcellen (en de andere AML cellen) doodt, de normale bloedcellen laat overleven en ook niet toxisch (giftig) is, zal een optimale kandidaat zijn voor een klinische studie met AML patiënten binnen de afdeling Hematologie van het VUmc.